GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ

Gayrimenkul sektöründe ENKA Grubu, Rusya’da kurulu şirketleri aracılığı ile alışveriş merkezi, otel ve ofis binası yatırım ve yönetimi faaliyetlerini sürdürmektedir. Rusya’da grubun faaliyetleri City Center Investment B.V., ENKA Invest, ENKA TC, Moskva Krasnye Holmy ve Mosenka adlı şirketleri tarafından yürütülmektedir.

ENKA’nın Moskova’da sahip olduğu ofis alanı, otel ve alışveriş merkezlerinden elde ettiği kira geliri 2018 yılında 361 milyon ABD Doları olarak gerçekleşmiştir. ENKA, 2018 yıl sonu itibarıyla 366.000 metrekare kiralanabilir A sınıfı ofis alanına, 235 odalı otele ve 276.000 metrekare kiralanabilir perakende alanına sahip olmuştur.

City Center Investment B.V. (CCI) şirketi 2003 yılında Naberezhnaya Tower projesini gerçekleştirmek üzere kurulmuştur. Proje şu anda Moskova’daki en prestijli iş merkezlerinden biridir ve A Sınıfı Ticari Gayrimenkul Ödülü’nü almaya hak kazanmıştır. Kompleks, Moscow City Uluslararası İş Merkezi’nde bulunup, etkileyici bir mimariye ve yüksek teknolojili yenilikçi bir tasarıma sahiptir. Ticari Gayrimenkul sektöründe sahip olduğu rekabetçi avantajları sayesinde, CCI kiracıları ile uzun dönemli ilişkiler kurmuştur.

Naberezhnaya Tower 120 personeliyle birlikte; ofis kiralama, tesislerin yönetimi ve işletme alanlarında faaliyet göstermekte ve aynı zamanda kiracıları için ofis tadilat projeleri gerçekleştirmektedir. Kompleks 163.092 m2 kiralanabilir alanı ile 3 bloktan oluşmaktadır.

City Center Investment B.V., 2018 yılı boyunca, “Naberezhnaya Tower” kompleksinde yaklaşık 30.000 m2 yeni kira kontratı imzalamış ve 16.000 m2 ofis tadilat işi yapmıştır. “Naberezhnaya Tower” kompleksindeki doluluk oranı 2018 yılı itibarıyla %96 seviyesinde olup çevresindeki binaların doluluk oranları ile karşılaştırıldığında, hala doluluk oranı en yüksek bina olma unvanını taşımaktadır.

2018 yılında, 2 yılı aşkın süredir Rusya’da devam eden zorlu makro ekonomik şartlara rağmen, CCI yönetimi ticari emlak piyasasındaki değişiklikleri profesyonel bir şekilde gözlemleyerek belirlediği pazarlama stratejileri doğrultusunda, 7.600 m2 kontrat uzatımı ile doluluk oranını yüksek seviyelerde tutmayı başarmış ve finansal istikrarın sürdürülebilir olmasını sağlamıştır.

Naberezhnaya Tower uluslararası ve Rus Şirketleri için on yılı aşkın süredir önde gelen bir ofis tercihidir. City Center Investment B.V.’nin müşteri portföyündeki saygın şirketler arasında; Berlin Chemie, CMS Cameron McKenna, Campina, Eli Lilly, Elanco, Fortum, General Electric, GlaxoSmithKline, IBM, Juniper Networks, KPMG, Medtronic, Merz Pharma, Mitsui & Co, Ozon.ru, Pfizer, Qualcomm, Renaissance Capital, Richemont, SKF, Universal Pictures, VTB Group, Unipro ve Zara bulunmaktadır.

ENKA Invest, ENKA’nın Moskova’da 1990 yıllarının başından beri gerçekleştirdiği gayrimenkul yatırımlarının operasyonunu üstlenmek üzere, 1994 yılından beri faaliyet göstermektedir. ENKA Invest sağladığı ayrıcalıklı tesis hizmetleri sayesinde kiracıları ile uzun dönemli ilişkiler kurmuştur. Bünyesindeki 85 çalışanı ile birlikte kiralama, işletme ve bakım onarım çalışmalarını gerçekleştirmekte, aynı zamanda kiracılarının ofis tadilat taleplerini karşılamaktadır.

Portföyünde, Moskova’nın merkezinde bulunan 4 kompleks ile toplam 76.000 m2 kiralanabilir alana sahiptir. Paveletksaya Plaza, Tsvetnoy Plaza, Sretenka Complex ve Chaplygina House ENKA Invest tarafından geliştirilmiş, inşa edilmiş ve operasyonu sağlanmakta olan binalardır.

Sürdürülebilirlik projeleri doğrultusunda şirketimiz kendi kaynakları ile gerçekleştireceği Paveletskaya Plaza ofis bina lobilerinde renovasyon çalışmalarının hazırlıklarına başlamış bulunmaktadır.

2018 yılı sonunda bünyesinde bulunan kiralanabilir alanların doluluk oranı %83 seviyesindedir. Toplam 14.000 m2 yeni anlaşma imzalanmış olup, Ernst ve Young firmasının 4.000 m2’lik ofisi binaya taşınmıştır ve renovasyon çalışmaları şirketimiz tarafından üstlenilmiştir.

ENKA’nın 1990 yılının başından beri iş ilişkisi devam eden bazı uluslararası kiracı şirketler ile anlaşmalar uzatılarak finansal istikrarın sürdürülebilir olması sağlanmıştır. İstikrarlı doluluk oranlarının yanında, ENKA Invest ekibi, ticari gayrimenkul piyasasındaki değişiklikleri gözlemleyerek, etkili pazarlama stratejileri geliştirmektedir.

2018 yılı sonu itibarıyla ENKA Invest binalarında Accenture, Citibank, Cleary Gottlieb Steen & Hamilton, HSBC, IATA, La Prairie, Hays, LG Electronics, Linde Gas, Linklaters, National Oilwell Varco, Nestle, Nintendo, Setra Lubricants, Equinor, Polycom, UBS ve Ernst & Young gibi büyük çok uluslu şirketler yer almaktadır.

ENKA TC, ENKA ve Migros’un eşit ortaklığıyla 1997 yılında, alışveriş merkezleri ve süpermarketler zinciri oluşturmak üzere, Moskova’da eski adıyla RamENKA olarak kurulmuştur. Aynı yılın Kasım ayında, toplam alanı 19.400 m2 olan ve ENKA tarafından inşa edilen ilk Ramstore hipermarket ve alışveriş merkezini Moskova’nın Kuntsevo Bölgesi’nde hizmete açmıştır.

Şirket, 1998 yılında Rusya’daki ekonomik krize rağmen büyümesini devam ettirmiş ve ikinci hipermarket ve alışveriş merkezi olan Maryina Roshcha’yı hizmete açmıştır. Toplam 32.500 m2 alana sahip olan Maryina Roshcha Alışveriş Merkezi ENKA tarafından, yüksek kalite standartları gözetilerek kısa sürede inşa edilmiştir.

ENKA TC, daha sonra 1999’dan 2003 yılına kadar 23 mağaza daha açarak, 2003 sonunda mağaza sayısını 25’e, alışveriş merkezi sayısını ise 6’ya çıkartmıştır. Şirket aynı sene Krasnoyarsk, Kazan ve Nizhniy Novgorod şehirlerinde açılan mağazalarla Moskova dışındaki bölgelere açılmaya başlamıştır. Bunlardan bazılarının 2004 ile 2007 yılları arasında kapanmasına rağmen, mağaza sayısı arttırılarak 53’e, alışveriş merkezi sayısı ise 10’a çıkarılmıştır. Şirket, yatırımlarını kendi kaynaklarından, IFC (International Finance Corporation) veya bankalardan kredi kullanarak gerçekleştirmiştir. IFC’den 1998-2006 yılları arasında toplam 170 milyon ABD Doları kredi kullanılmış olup, 2008 yılında bu kredilerin kalan bakiyelerinin tümü kredi anlaşmalarında öngörülen sürelerden önce geri ödenmiştir. Alışveriş merkezlerindeki mağazalar dışında, 2007 senesinde Vernadskogo kompleksi içindeki ofislerin kiraya verilmesi ile şirket ilk kez ofis kiralamaya da başlamıştır. 2007 senesinde Migros’tan %50’lik hissenin satın alınmasıyla, ENKA şirketteki hisselerin tamamına sahip olmuş ve bunu takiben şirketin adını ENKA TC olarak değiştirmiştir. Şirketin ana faaliyet konusu olarak kiralamaya odaklanması çerçevesinde, alışveriş merkezlerinde işletilen hipermarketlerin kiralık olarak AUCHAN’a devredilme kararı alınmıştır. Bu operasyonun tamamlanmasıyla ENKA TC’nin kiralanabilir alanı 167.000 m2’den 227.000 m2’ye çıkmıştır.

ENKA TC’nin sahibi olduğu ve “Ramstore” adıyla işlettiği alışveriş merkezleri, 2009 yılı içerisinde “Kapitoliy” ismi altında işletilmeye başlanmıştır. 2010 yılı Ocak ayı itibarıyla süpermarketlerde kullanılan “Ramstore” markası “Citystore” olarak değiştirilmiştir.

Şirketin perakende işinden çıkarak tümüyle kiralama odaklı çalısması planı doğrultusunda, perakende aktiflerinin satılması ile ilgili olarak OOO BILLA ve OOO BILLA REALTY şirketlerine devir işlemleri 2012 yılı Nisan ayında gerçekleşmiştir. ENKA TC bu devir işlemi akabinde, 2012 sene sonu itibarıyla perakende sektöründen çıkmıştır. 2018 yılında şirketin kira gelirleri 118 milyon ABD Doları seviyesinde gerçekleşmiştir.

ENKA TC’nin iki alışveriş merkezi Rusya Ticari Emlak Komitesi (CRE) tarafından verilen “En İyi Alışveriş Merkezi” ödüllerini almaya hak kazanmıştır: St. Petersburg Kapitoliy Alışveriş Merkezi 2006 yılında “St. Petersburg Şehri En İyi Alışveriş Merkezi”, Moskova’daki Kapitoliy-Vernadskogo Alışveriş Merkezi ise 2007 yılında “En İyi Büyük Ölçekli Alışveriş Merkezi” ödülünü kazanmıştır. Moskova Yerel Hükümeti’nin düzenlediği ve 60’tan fazla projenin vitrine çıktığı yarışmada yine Kapitoliy-Vernadskogo Alışveriş Merkezi “Moskova’da Yatırım ve İnşaat alanında 2012 Yılının En İyi Projesi” ödülüne layık görülmüştür.

Ayrıca Kapitoliy-Sevastopolsky Alışveriş Merkezi, 2009 yılında Moskova Belediyesi tarafından “Moskova Güney Batı İdari Bölgesi En Kullanışlı Alışveriş Merkezi” ödülüne layık görülmüştür. ENKA TC, 1997 senesinde hizmete açtığı Kuntsevo Alışveriş Merkezi’ni yenilemek üzere başladığı proje geliştirme faaliyetlerini tamamlamış ve 2011 yılı ikinci çeyreğinde inşaat işlerine başlamıştır. Bu proje kapsamında toplam 19.400 m2 alana sahip mevcut bina yıkılarak, yerine toplam alanı 245.000 m2 olan modern bir kompleks inşa edilmiştir.

Kompleks, alışveriş merkezi, ofis ve az sayıda apartman ünitelerinden oluşmaktadır. Alışveriş merkezi, 2014 sene sonu itibarıyla tamamlanarak hizmete açılmış olup, ofis binalarının inşaatı ise 2015 yılının 2. çeyreğinde tamamlanmıştır. Yaklaşık 484 milyon ABD Doları yatırım harcamasının olduğu bu komplekste, 61.000 m2 net kiralanabilir alanı olan alışveriş merkezi ve 29.094 m2 net kiralanabilir alanı olan ofis binası ile 2.028 araçlık yeraltı otoparkı inşa edilmiştir. ENKA TC, bu proje ile Dubai’de düzenlenen 13 farklı ülkeden 36 aday projenin vitrine çıktığı Uluslararası Cityscape Global Real Estate Konferansı’nda yükselen pazar ekonomilerindeki perakende sektörü projeleri kategorisinde 2012 yılı için“Cityscape Future Retail Award in Emerging Markets” ödülüne layık görülmüştür.

Kuntsevo Plaza, Nisan 2013`te yasallaşan Rus Yeşil Bina Sertifikasını (Green Standard – GOLD) alan ilk proje olarak Rusya Federasyonu`ndaki 37 yeşil yatırım arasındaki yerini almıştır.

Kuntsevo Plaza, Nisan 2015’te Rusya Alışveriş Merkezleri Konseyi (RSCS) tarafından düzenlenen yarışmada “En İyi Alışveriş Merkezi” kategorisinde birincilik ödülüne layık görülmüştür.

Ayrıca, Kuntsevo Plaza 2016’da Uluslararası Emlak Ödülleri tarafından üç kategoride daha ödüllendirilmiştir:

  • En iyi AVM Mimari Tasarımı Rusya
  • En iyi AVM Projesi (5 Yıldız) Rusya
  • En iyi AVM Projesi Avrupa

Bunlara ek olarak, 2017 yılının Haziran ayında St. Petersburg’da düzenlenen “Rusya’daki En İyi 100 Ofis ve Ticaret Merkezi” ödül töreninde, Vernadskogo Kapitoliy “En İyi Alışveriş Merkezi” olarak adlandırılırken, Kuntsevo Plaza hem “En İyi Ofis Kompleksi” hem de “En İyi Alışveriş Kompleksi” olarak seçilmiştir.

Moskova Bölgesi, Sergiev Posad şehrinde, 2013 yılı 2. çeyreğinde inşaatına başlanmış olan alışveriş merkezi 2014 yılı Eylül ayı başında hizmete açılmıştır. Sergiev Posad AVM projesi toplam 36.750 m2 (kiralanabilir alan: 24.883 m2) olup, bünyesinde 696 araçlık otopark alanı içermektedir. Proje yatırım tutarı yaklaşık 59 milyon ABD Doları’dır.

Mevcut Kashirskaya Alışveriş Merkezi’nin yenilenmesi için projelendirme ve proje onay süreci tamamlanmış ve mevcut binanın yıkılarak yeni proje inşaatına 2015 yılının 4’üncü çeyreğinde başlanmıştır. Yeni binanın toplam alanı 196.750 m2 (kiralanabilir alanı 70.000 m2), proje yatırım tutarı (inşaat, tasarım işleri, onaylar, yol işleri vs. dahil olmak üzere) 232 milyon ABD Doları’dır. Yeni alışveriş merkezi 2018 yılı Mart ayında hizmete açılmıştır.

Kısa tarihine rağmen, Kashirskaya Plaza birkaç önemli ödülle onurlandırılmıştır:

  • RCSC Ödülleri-2018 “Büyük Alışveriş Merkezi” kategorisinde “Uygulama Aşamasında Proje” ödülünde “En İyi Alışveriş Merkezi” olarak seçildi.
  • Uluslararası Avrupa Gayrimenkul Ödülleri’ne (European Property Awards) layık görülmüştür ve aynı anda iki kategoride, “Perakende Mimari – Moskova, Rusya” ve “Perakende Geliştirme – Moskova, Rusya” ödüllerine sahip olmuştur.

Ayrıca, mevcut Maryina Roshcha Alışveriş Merkezi’nin yenilenmesi için Moskova Belediyesi’nden imar planı onaylatılmış olup proje geliştirme çalışmalarına başlanmıştır. İki fazdan oluşan inşaatın ilk aşamasında, 3.343 m2’lik çok katlı yer üstü otoparkı 2020 yılı içinde tamamlanacaktır. İnşaatın ikinci fazına geçilmesi ve mevcut binaların yıkılarak alışveriş merkezi ve ofis bileşenlerini kapsayan yeni projenin inşaatına başlanması planlanmaktadır. İnşa edilecek yeni bina toplam alanının yaklaşık 245.000 m2 kiralanabilir alan: yaklaşık 105.000 m2), olacağı öngörülmektedir. Proje yatırım tutarının yaklaşık 335 milyon ABD Doları olacağı beklenmektedir.

Moskova, Prospekt Vernadskogo üzerinde (ENKA TC’nin sahibi olduğu Vernadskogo Kapitoliy AVM önünde) 28.300 m2 (kiralanabilir alanı yaklaşık 20.000 m2 olan) A-sınıfı ofis binası için, proje geliştirme işleri 2019 yılı içinde devam edecektir.Proje yatırım tutarının yaklaşık 45 milyon ABD Doları olacağı öngörülmektedir. Buna ek olarak, yaklaşık 13.000 m2 alanı olan mevcut alışveriş merkezinin genişletilmesine ilişkin proje geliştirme çalışmalarına 2019 yılında başlanması planlanmaktadır.

Moskova, Leningradsky Pravaberejnaya üzerinde (ENKA TC’nin sahibi olduğu Leningradsky Kapitoliy AVM önünde) 64.800 m2 (kiralanabilir alanı yaklaşık 22.000 m2 olan) ofis binası ve yeraltı otopark projesi için, proje geliştirme işlerine başlanmıştır. Proje yatırım tutarının yaklaşık 80 milyon ABD Doları olacağı beklenmektedir.

Moskva Krasnye Holmy (MKH), aralarında Moskova Belediyesi’nin de bulunduğu Rus ortaklarla bir yatırım anlaşması imzalamış olan ENKA, bu anlaşma doğrultusunda Moskova’nın merkezinde 49 yıllığına kiralanan 7 hektarlık bir arazide beş aşamadan oluşacak ve içinde ofis, ticaret, kültür ve spor yapıları barındıracak olan Rusya Kültür Merkezi’ni inşa etmek amacıyla Moskva Krasnye Holmy (MKH) şirketini kurmuştur.

1995 yazında faaliyetlerine başlayan şirkette ENKA’nın payı %100 olup, şirket bugüne kadar ofis, otel, konferans merkezi, sanat galerisi ve otopark binalarından oluşan 156.000 m2 inşaat alanını tamamlamıştır. Ofis binalarında 2018 yıl sonu itibarıyla doluluk oranı %81 seviyesindedir. LLC Moskva Krasnye Holmy’nin müşteri portföyündeki saygın şirketler arasında; Akkuyu, Energoprom, Neftegarant, Nissan, SAP, Strategy Partners ve VTB Factoring bulunmaktadır.

Şirket politikası olarak kurumsallaşmaya ağırlık veren bir yönetim izlenmekte, çekirdek Türk Yönetici kadrosunun yanında kaliteli yerel işgücü ve taşeron firmalar kullanılarak verimlilik ve kârlılık arttırılmaktadır. Şirket bünyesinde toplam 104 personel çalışmaktadır.

Şirketin 2018 yılı cirosu yaklaşık 29 milyon ABD Doları olarak gerçekleşmiştir.

OTEL MOSKVA – KRASNYE HOLMY, SWISSOTEL KRASNYE MOSKVA KRASNYE HOLMY HOLMY, MOSKOVA, Riverside Towers olarak bilinen merkezde 2005 yılından bu yana FRHI Grubu tarafından işletilen, “Swissotel Krasnye Holmy” isminde 234 oda kapasiteli beş yıldızlı bir otel bulunmaktadır. Lüks markaları barındıran FRHI Hotels & Resorts firması, dünyanın en büyük global otel firmalarından AccorHotels Group tarafından satın alınmıştır.

Swissotel Krasnye Holmy Moskova, Rusya’nın başkentinin kalbinde eşsiz hizmet ve lüksle beraber şehrin en nefes kesici manzaralarından birini sunmaktadır. Otel çok kullanışlı bir biçimde, Moskova’nın iş merkezinde bulunmaktadır. Aurora Business Park, Paveletskaya Tower, Vivaldi Plaza dahil pek çok büyük ofis binası ve finans merkeziyle çevrili olan otelin Paveletsky Garına yakınlığı ve Domodedovo Havaalanına transfer hizmetleri iş için gelenlere büyük avantajlar sağlamaktadır.

Beş yıldızlı lüks otel 2018 TripAdvisor Travelers’ Choice® sınıflandırmasında Rusya’daki en iyi 25 lüks otel ve Rusya’da hizmet açısından en iyi 25 otel arasında gösterilmiş, başlıca rezervasyon firmalarından ve sosyal medya üzerinden de çok iyi puanlar ve yorumlar almıştır.

Swissotel Krasnye Holmy aynı zamanda 2018 yılında Dünya seyahat ödüllerinde Dünyanın Önde Gelen En İyi Lüks Şehir Oteli, Teras Restoran ve Barı, Konaklama Endüstrisine Sağladığı Olağanüstü Katkı dallarında ödüllendirilmiş olup, ayrıca 2018 yılında “Rusya’nın Önde Gelen İş Oteli” ve “Rusya’nın Önde Gelen Lüks İş Oteli” kategorilerinde ödüllendirilmiştir.

Beğenilen otelin teras barı City Space Bar and Restaurant dünyanın en iyi on barı arasında yer almaktadır. Bu çok popüler bar Moskova’nın nefes kesici manzarasını 360 derecelik açıdan seyrederken kokteyl yudumlamak için ideal bir yerdir. Otelin bar ve restoranları Moskova çapında ve uluslararası gastronomi festivallerine ve dünyaca ünlü barmenlerin kurslarına ev sahipliği yapmaktadır.

Şirketin 2018 cirosu yaklaşık 20 milyon ABD Doları ve çalışan sayısı 266’dır.

MOSENKA, ENKA, 1991 yılında Rusya’daki iyi ilişkilerine ve ülkenin gelişimine paralel olarak, Moskova’da Rus ortaklı ilk yatırım şirketi olan MOSENKA’yı kurmuş ve ülkeyi batı kalitesinde hizmetle tanıştırmıştır.

Moskova’da artan ofis alanı ihtiyacını karşılamak üzere kurulan ve ENKA’nın %100 sahibi olduğu MOSENKA, ofis geliştirme ve ofis alanı kiralaması faaliyetlerinde bulunmaktadır.

Şirket, toplam inşaat alanı 46.500 m2 olan 6 tarihi binanın rekonstrüksiyonunu yaparak modern ofis binaları haline getirmiştir. 2018 yıl sonu itibarıyla doluluk oranı %74 seviyesindedir.

MOSENKA’nın kiracıları arasında Accor, Air Liquide, Claas, Ipsen, Lego, Lufthansa, Roquetta ve Saipem gibi tanınmış yerel ve uluslararası firmalar yer almaktadır.

72 kişilik bir kadrosu ile şirketin 2018 yılı cirosu yaklaşık 11 milyon ABD Doları olarak gerçekleşmiştir.